Museum Hilversum: bloed, zweet en tranen

In 1984 lukte het wethouder Richard Veerman (D66) om het oude raadhuis aan de Kerkbrink weer een museale functie te geven. Hij sprak destijds over een "herbeleving voor onze Gooise geschiedenis". In 2000 moest D66 weer stevig optreden. Op het nippertje werd besluitvorming geforceerd om te komen tot een nieuw museum in en aan het oude raadhuis.

En nu is er weer een D66-wethouder nodig om het ontspoorde museumbeleid op de rails te krijgen. Wethouder Erik Boog (D66) geeft het cultureel vermogen van Hilversum weer smoel. Hij maakt een einde aan de eenzijdige ‑ te elitaire ‑ architectuurexpo's. Hilversum is meer dan architectuur.

Belvédère

Het samengaan van het Dudokcentrum (architectuur) en het Goois Museum (cultuurhistorie van het Gooi) in een nieuw Museum Hilversum zou gebaseerd worden op de Belvédèrenota. Belvédère vertelt immers het verhaal van het cultuurland?
Kortom: de bewoningsgeschiedenis vroeger, nu en straks. Architectuur, historisch landschap en cultuurhistorie. Een unieke museumformule!
Helaas is deze unieke formule om zeep geholpen door eenzijdig de aandacht te vestigen op architectuur. De huidige museumdirecteur Stef van Breugel heeft de raadsleden dan ook opgeroepen om te discussiëren over de toekomst van Museum Hilversum. Juist nu... nu het bezoekersaantal groeit. Ook Van Breugel concludeert dat er meer aandacht besteed moet worden aan de cultuurhistorische aspecten. Van Breugel wil de vaste presentatie meer richten op het wonen, werken en recreëren van mensen. Zelf heb ik al eens gepleit voor een cultuurhistorisch palet. 

Het is nu een onoverzichtelijke rommelpotterij. Het toegevoegde 'open depot' is niet representatief en biedt geen verhaallijn. Het gaat om chronologisch-thematische verhaallijnen. Een vaste presentatie om ‑ telkens weer ‑ op terug te kunnen vallen. Momenten van herkenning en reflectie.

Archiefetalage

Het verbijstert me dat Museum Hilversum zo weinig inzicht heeft in de museale waarde van de depotcollecties. Inderdaad... de collectie Moderne Kunst (rondom de Cobraperiode) ligt in de kelders af te sterven. Afstoffen en oppakken die 'handel'. Van Breugel: "Met cultuurhistorie als volwaardig domein kan Museum Hilversum fungeren als etalage voor het Streekarchief Gooi en Vechtstreek."

Van Breugel ziet het scherp, als hij constateert dat bij de laatste tentoonstellingen over de Erfgooiers ('De Boer Op') en 'Jacques Stevens - persfotograaf' is vergeten de vertaalslag naar het lokale en regionale publiek te maken. Het publiek, zoals blijkt uit de publieksenquête, herkent zich wel in de expothema's, maar niet in de aanpak van Museum Hilversum.

Naast de eenzijdige architectuurbenadering van de voormalige directeur waren de expo's ook te kunsthistorisch ingericht. 'De Boer Op' was zo'n voorbeeld. Boeiende en kunstzinnige portretten, maar geen heideplaggen, stront, wol, bijenkorven, hooivorken en huisraad. Geen bloed, zweet en tranen. De lopende expositie 'Jacques Stevens - persfotograaf' geeft een prachtig naoorlogs tijdsbeeld van Hilversum en... Nederland. Hier zou nu eigenlijk architectuur aan toegevoegd moeten worden. Stevens fotografeerde immers de wederopbouwarchitectuur? Architectuur die op het punt staat tot 'erfgoed' verklaard te worden. In Hilversum en... Nederland. Van Breugel oppert een vervolgexpositie 'Stevens revisited' (deel 2).

Dudok & Mondriaan

Zelfs een expositie over Dudok & Mondriaan' is in beeld. Een boeiend vooruitzicht. Bij de opening van ons Raadhuis in 1931 keurde Dudok het geschenk 'Mondriaans Compositie met twee lijnen' goed. Hij reisde daarvoor naar Parijs om Mondriaan in zijn atelier te bezoeken. Hij stelde het College voor "om dit schilderij voor zijn werkkamer te aanvaarden". Het schilderij verdween 'in de opslag' en in 1951 werd de compositie aan het Stedelijk Museum in Amsterdam in bruikleen gegeven. Zo'n twintig jaar geleden raakte Hilversum in financiële problemen. In 1987 werd dan ook besloten om Mondriaans Compositie te verpatsen aan de hoogst biedende (schatting 30 miljoen gulden) om daarmee Schouwburg/Hotel Gooiland te renoveren. Het land in rep en roer. De minister van cultuur blokkeerde de verkoop. Mondriaans Compositie maakte deel uit van ons Nationaal Cultureel Erfgoed.

Aanwijzing Piet Mondriaan:...het schilderij evenwijdig met den muur te hangen zoodat het noch vóór - noch achterover hangt. Ruitvormig ophangen...

Compromis: het Stedelijk Museum mocht de compositie behouden voor 2,5 miljoen gulden. Bij zijn inauguratie in 1995 besteedde de Hilversumse professor Arjo Klamer uitgebreid aandacht aan de Hilversumse relatie Economie, Kunst en Cultuur.
O ja, Museum Hilversum, zoek meteen even uit wat de relatie is tussen de Hilversumse kunstenaar Lodewijk Schelfhout (Borneolaan), die in Dudoks Schoonheidscommissie zat, en zijn vriendje Mondriaan.

Zal het wethouder Erik Boog lukken om Museum Hilversum weer terug te voeren naar de door de gemeenteraad van Hilversum vastgestelde inhoudelijke kaders, te weten de samenhang tussen architectuur, cultuur- en landschapshistorie 'om op deze wijze een zo breed mogelijk publiek te bereiken'? Ik denk van wel.
"Geef het cultureel vermogen smoel", dat is de opdracht van een D66'er.

Deel via: