Jeugdzorg: een ondoorzichtig woud van professionals

Barend Smit, raadslid/fractievoorzitter - “Kinderen groeien op in drie domeinen: gezin, school en samenleving.” Argeloze tekst in het begrotingsprogramma voor 2012. Argeloos? In het programma “Onderwijs en Jeugdzaken” wordt verwezen naar de eigen verantwoordelijkheden binnen de drie domeinen. De verantwoordelijkheid van ouders wordt zo onderscheiden van de verantwoordelijkheid van leraren en bijvoorbeeld buurthuiswerkers.

Breed – breder - breedst

Ouders moeten opvoeden en leraren moeten onderwijzen. Toch zijn er ouders die het liefst zien, dat de leraren de aan het onderwijsdomein toevertrouwde kinderen gewassen en met ”het buikje gezond gevuld” weer aan de huisdeur afleveren. Er zijn Brede Scholen in het land, die op-maat-gesneden dagarrangementen aanbieden. Geen enkele Brede School is hetzelfde. Zo trof ik in een Brede School in Soest een kapsalon aan en in Groningen een senioren-zwembad. Tegenwoordig is ook het overeind houden van de plaatselijke bibliotheek een reden om een Brede School te beginnen. Steeds vaker worden Brede Scholen gehuisvest in een multifunctionele accommodatie(MFA): allerlei organisaties onder één dak. Wie is de opvoeder? Wie is de onderwijzer? Wie is de kinderopvanger? Nu er bezuinigd moet worden, kan alleen dé Brede School overeind blijven. Onderwijsexperts juichen dan ook een gewijzigd subsidiebeleid (bezuinigingen?) voor de MFA’s toe: “Een mooie gelegenheid om het kaf van het koren te scheiden.” In Hilversum blijken de vanuit de scholen ontwikkelde brede-school-initiatieven succesvol. De gemeente dringt dan ook geen enkele basisschool op om een Brede School te starten. Leraren moeten onderwijzen. Dat kan in een Brede School met verlengde (buitenschoolse) leerlijnen. Zo’n programma moet een bewuste keuze zijn.

Centrum voor Jeugd en Gezin

Een verstorend element in de domeinverantwoordelijkheid kan veroorzaakt worden door de opkomst van de centra voor jeugd en gezin. Bedoeld als laagdrempelige voorziening (“de opvoedwinkel”) zorgt de decentralisatie van de jeugdzorgproblematiek er voor, dat er sprake is van tegenstrijdige belangen voor en achter het CJG- loket. De bizarre mix aan jeugdproblemen die bij decentralisatie op de gemeentelijke CJG’s afkomt, brengt de domeinverantwoordelijkheid in het gevaar. Oplossingen voor kind-/jeugdgedrag worden te vaak gezocht in een stoornis. Ouders zijn blij met een etiket. Tegenwoordig is een kind niet meer druk, maar heeft ADHD. Een kind is niet zenuwachtig, maar heeft faalangst. Hoogleraar pedagogiek Micha de Winter: ”We zijn geneigd tegenslagen in de opvoeding een etiket te geven. Stel, er is iets mis met het gedrag van een kind. Wellicht is sprake van te weinig structuur thuis of kan de basisschooljuf niet met drukke kinderen overweg.

Etiketten uitdelen

Met het uitdelen van etiketten krijgt niemand de schuld.” Er wordt ook niets opgelost. Adhd, dyslectie, add, autisme of pdd-nos? Medische etikettering verplicht leraren om medicijnen uit te delen. Onderwijsbond AOb slaat alarm: “Een leraar moet niet verantwoordelijk zijn voor juist en tijdig gebruik van pillen en spuitjes van hun leerlingen. Juridisch gezien is dat onverantwoord.” Een terecht alarm. Ingevlogen experts moeten niet op de stoel van de leraar gaan zitten. Terug naar de domeinverantwoordelijken! En ouders moeten informatie en advies kunnen inwinnen zonder problematisering van de vraag.  Jeugdzorg dreigt vast te lopen in een ondoorzichtig woud van langs elkaar heen werkende professionals. Niet voor niets proberen schoolbesturen delen van de CJG-ondersteuning in het onderwijsdomein te trekken.

Deel via: